تطبیق دیدگاه هویّت و کرامت فوکویاما با مبانی تربیت اسلامی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معارف اسلامی،، دانشگاه فرهنگیان، کرمانشاه، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد علوم قرآن و حدیث، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم، دانشکده کرمانشاه، کرمانشاه، ایران

چکیده

پیشینه و اهداف: اثرات نامطلوب مادی‌نگری انسان در دوران مدرن و نادیده‌گرفتن روح از جانب انسان در دوران مدرنیته در جوامع بشری پدیدار شده است. از سویی به دلیل زیست در ساختار غیر منطبق بر فطرت بشری و تغافل از گوهر وجودی، انسان مادی‌گرا دچار ازهم‌گسیختگی روانی شده است و در دوران پسامدرن برخی اندیشمندان غربی نیز خواهان بازشناسایی هویت و نیز طالب تکریم از سوی حاکمیت و جامعه هستند. چنین خواسته‌ای از سوی متفکران یک جامعه، بر اندیشه و مناسبات فرهنگی، سیاسی و اجتماعی مؤثر خواهد بود. این مسئله، موردتوجه اندیشمندانی از غرب ازجمله فوکویاما، قرار گرفته است. وی کرامت‌خواهی را پیشران مؤثر بسیاری از رخدادها می‌داند و درصدد است راه‌کارهایی را برای تأمین کرامت افراد در جوامع ارائه دهد. هدف اصلی پژوهش، نقد و بررسی اندیشه فوکویاما در باب هویت و کرامت، بر اساس مبانی تعلیم‌وتربیت اسلامی است. روش‌ها‌: در این مقاله، با روش تطبیقی – گونه‌شناسی، ابتدا نظرات فوکویاما مطرح‌شده و سپس با مبانی تربیت اسلامی موردبررسی قرار گرفته است. یافته‌ها: حاصل آن‌که از منظر فوکویاما، هویت و کرامت انسان تا حدی اهمیت دارد که حتی در روند تحولات بزرگ جوامع کاملاً مؤثر بوده و بی‌توجهی به آن آثار نامطلوب اجتماعی در پی دارد. پیشنهاد وی برای بازیابی هویت و کرامت بشری، گسترش نهادهای دموکراتیک و پایبندی به اصول لیبرالیسم است. از منظر تعالیم اسلامی نیز هویت و کرامت انسان، جایگاه والایی دارد؛ اما راه دست‌یابی به آن، از طریق آموزه‌های وحیانی و مبانی تربیتی اسلامی، مانند خداشناسی، معادباوری، انسان‌شناسی، توجه به بعد معنوی وجود انسان، بهره‌گیری از عقل و علم نافع در جهت تعالی هویتی است. نتیجه‌گیری: انسانِ رشدیافته در مکتب تربیتی اسلام، انسانی کریم و دارای هویت یکپارچه است که می‌تواند در راستای اعتلای جامعه‌ خویش نیز نقش مؤثری داشته باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Adapting Fukuyama's Perspective on Identity and Dignity to the Foundations of Islamic Education

نویسندگان [English]

  • Rahim Amraie 1
  • leila Abdi 2
1 Assistant Professor of Islamic education and training.shahid sadooghi faculty. Farhangian univercity. Kermanshah. Iran.
2 senior student of Quranic sciences, university of Quranic sciences, Kermanshah faculty.
چکیده [English]

Background and Objectives: The adverse effects of human materialism in the modern era and the neglect of the soul by man in the era of modernity have emerged in human societies. On the one hand, due to living in a structure that does not conform to human nature and neglecting the essence of existence, the materialistic man has suffered psychological disintegration, and in the postmodern era, some western thinkers also want to recognize their identity and seek respect from the government and society. Such a request from the thinkers of a society will have an effect on cultural, political and social thought and relations. This issue has attracted the attention of western thinkers including Fukuyama. He considers the desire for dignity to be the effective driver of many events and tries to provide solutions to ensure the dignity of people in societies. The main goal of the research is to criticize Fukuyama's thought about identity and dignity, based on the foundations of Islamic education. Methods: In this article, with the comparative-typology method, Fukuyama's opinions are first presented and then it is examined with the basics of Islamic education. Findings: The result is that, from Fukuyama's perspective, human identity and dignity are so important that they are quite effective even in the process of major transformations of societies and neglecting them leads to undesirable social effects. His proposal to restore human identity and dignity is to expand democratic institutions and Adherence to the principles of liberalism. From the point of view of Islamic teachings, the identity and dignity of man has a high place, but the way to achieve it is through the revelation teachings and Islamic educational foundations, such as: theology, belief in God, anthropology, paying attention to the spiritual dimension. Human existence is the use of reason and useful knowledge in the direction of identity improvement. Conclusion: A person who has developed in the educational school of Islam is a noble person with an integrated identity who can play an effective role in the improvement of his society.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Islamic Principles
  • Fukuyama
  • Liberal Democracy
  • Dignity
  • Identity

مراجع

قرآن کریم.
نهج البلاغه.
ابن عاشور، محمد الطاهر (1420ق). التحریر و التنویر. چاپ اول، بیروت: مؤسسه التاریخ العربی.
اربلی، علی بن عیسی(1381ق). کشف الغمه فی معرفة الائمة. تبریز: بنی‌هاشمی.
ازهری، محمد بن احمد(1421ق). تهذیب اللغة. چاپ اول، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
حاجی ناصری سعید؛ و احمدیان سجاد (1396). ناخشنودی‌های مدرنیته از دیدگاه جامعه‌شناسان کلاسیک، فصلنامه سیاست. 47(4)، 873-890.
حسن زاده آملی،حسن (1387). شرح فارسی الاسفار الاربعه؛ مصحح: محمدحسین نائیجی. قم: بوستان کتاب.
خمینی، سید روح الله (1381). تقریرات فلسفه امام خمینی (ره). تهران: مؤسسه تنظیم و نشرآثار امام خمینی (ره).
دلبری، سیدعلی؛ و عارفی، محمد اسحاق (1394). تحلیلی بر حقیقت انسان از رهگذر آیات و روایات؛کتاب قیّم، 7 ( 16) ،92-110.
ریاحی نوری امیر؛ و سلامی علی( 1399). از نظریه پایان تاریخ فوکومایا تا پیدایش نارویداد بودریار. فصلنامه سیاست خارجی، 34 (1)، 127-140.
سجادی، جعفر (1379). فرهنگ اصطلاحات فلسفی ملاصدرا. تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
سروش،جمال (1394). نقش عقل عملی در کمال انسان. حکمت اسلامی، 2(1)، 65-86.
شولتز، دوان پی؛ و شولتز، سیدنی الن (1399). نظریه‌های شخصیت؛ مترجم: یحیی سید محمدی. تهران: ویرایش.
صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1381). شرح بر زادالمسافر؛ مترجم: جلال الدین آشتیانی. قم: بوستان کتاب.
طباطبایی، سید محمد حسین (1351). المیزان فی تفسیر القرآن. چاپ سوم، بیروت: مؤسسة الأعلمی للمطبوعات.
فراهیدی، خلیل بن احمد (1410ق). العین؛ تصحیح: مهدی المخزومی؛ ابراهیم سامرایی. چاپ دوم، قم: مؤسسة دارالهجرة.
فروردین‌، عزیزه ‌(1383). زیبایی‌‌شناسی هنری در داستان‌های قرآن. چاپ اول، مرکز پژوهش‌های اسلامی صدا و سیما.
فرهادیان،رضا (1390). مبانی تعلیم و تربیت در قرآن و احادیث. چاپ چهارم، قم: بوستان کتاب.
فوکویاما، فرانسیس (1398). هویت: سیاست هویت و مبارزه برای به رسمیت شناخته‌شدن؛ مترجم: رحمان قهرمان پور. تهران: روزبه.
کرمانی نسب، محمد علی (1398). دکترین پایان تاریخ در اندیشه نظام سلطه و مکتب اسلام ناب؛ معرفت،  28(261)، 45-56.
لیاقتدار، محمدجواد (1386). تعلیم و تربیت از دیدگاه امام سجاد (ع) . چاپ اول، قم: دفتر نشر معارف.
متوسلی، محمود ؛ طیب نیا، علی؛ و حسنی، محسن (1390). سرمایه اجتماعی از دید رویکرد منفی فوکویاما در ایران، فرایند مدیریت و توسعه ،24( 75)، 5 -24.
مرعشیان فاطمه سادات؛ و صفرزاده سحر (1396). رابطه التزام عملی به اعتقادات اسلامی و جوّ عاطفی خانواده با بحران هویت در دانشجویان دختر. زن و فرهنگ، 9(34)،81 -94.
مصباح یزدی، محمد تقی (1380). نظریه حقوقی در اسلام. قم: مؤسسه امام خمینی (ره).
مصلح، جواد (1383). ترجمه و تفسیر الشواهد الربوبیه. تهران: سروش.
مکارم شیرازی، ناصر(1386). پنجاه درس اصول عقاید برای جوانان. چاپ هجدهم، قم: نسل جوان.
مکارم شیرازی، ناصر و جمعی از نویسندگان (1380). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیه.
مهاجر شیخی امین؛ و دبیری مهر، امیر (1397). بررسی آرای انتقادی به نظریه «پایان تاریخ» فرانسیس فوکویاما، مجله پژوهش‌های سیاسی و بین المللی، 9 (35)،351 -389.
نجفی، موسی (1400). هویت‌شناسی: پیرامون نظریه هویت ملی و بازتاب آن در فرهنگ، تاریخ و سیاست. اصفهان: آرما.
هادوی، حسین (1386). بررسی نظریه چارلز تیلور پیرامون مسئله هویت و گوناگونی فرهنگ در عصر مدرن، علوم سیاسی، 4 (6) ،133-148.
 
Holy Quran
Nahjul-Balagha
Al-Azhari,M. (2000). Tahdhib Al Lughah. Beirut: Dar Ehiya al-Traath al-Arabi.
Al-Farahidi,KH. (1989). al-ʿAyn, Qom: Dar al-Hijra.
Al-Irbilī,A. (1961). Kashf al-ghumma fi ma'rifat al-a'imma. Tabriz: Bani Hashemi.
Castel-Bouchouch, A(2014). «Plato and the Causes of Excess»; Homo Oeconomicus;31(4),463-478.
Castel-Bouchouch, A(2014). «Plato and the Causes of Excess»; Homo Oeconomicus;31(4),463-478.
Delbari, A& Arafi, M. (2015). An analysis of human truth through verses and traditions.  Ketab-e-Qayyem,7(16),92-110.
Farhadian,R. (2011).The basics of education in the Quran and hadiths. Qom: Bostan Kitab. [In Persian]
Farvardin,A. (2004). Artistic aesthetics in Quranic stories, Radio and Television Islamic Research Center. [In Persian]
 Fukuyama,F. (2018). Identity: The Demand for Dignity and the Politics of Resentment. Tehran:Rouzbeh. [In Persian]
Hadavi, H. (2007). Examining Charles Taylor's theory about the issue of identity and diversity of culture in the modern era. political science,4(6),133-148.
Haji Naseri, S& Ahmadian, S(2017). Discontents of modernity from the point of view of classical sociologists, Politics Quarterly,47(4),873-890.
Hasanzadeh Amoli, H. (2017). The Persian description of Al-Asfar al-Arbaeh. Qom: Bostan Kitab. [In Persian]
Ibn Ashur,M. (1999).al-Tahrir wa'l-Tanwir. Beirut: Al-Tarikh al-Arabi Institute.
Kermani Nasab,M(2019).The doctrine of the end of history in the thought of the domination system and the ideology of pure Islam, Knowledge,28(268),45-56.
Khomeini, R. (2002). Presentations of philosophy. Tehran: Imam Khomeini Editing and Publishing Institute. [In Persian]
Lennerfors, Th(2015). Eros, thymos, logos - a study of the spirit of entrepreneurship and innovation at Stena; Gothenburg: Bokförlaget BAS publishing.
Lennerfors, Th(2015). Eros, thymos, logos - a study of the spirit of entrepreneurship and innovation at Stena; Gothenburg: Bokförlaget BAS publishing.
Liaqtdar, M. (2007). Education from Imam Sajjad's point of view. Qom: nashremaaref. [In Persian]
Makarem Shirazi, N & a group of authors. (2001). Tafsir Nemooneh, Tehran:Dar al-Kitab al-Islamiya. [In Persian]
Makarem Shirazi, N. (2007). Fifty lessons of the principles of belief for young people, Qom:naslejavan. [In Persian]
Marashian,F& Safarzadeh,S(2016). The relationship between practical adherence to Islamic beliefs and family emotional atmosphere with identity crisis in female students, Cultural psychology of women,9(34),81-94.
Mesbah Yazdi,M. (2001). Legal theory in Islam. Qom: Imam Khomeini Institute. [In Persian]
Mohajer Sheikhi,A & Dabiri Mehr,A(2018). Analysis of critical opinions on Francis Fukuyama's theory of the end of history, Quarterly Journal of Political and International Studies,9(35),351-389
Mosleh, J. (2004). Translation and Tafsir of al-Shawahid al-Rubabiyyah.Tehran: Soroush. [In Persian]
 Motevasel,M, Tayebnia,A& Hasani,M(2011). Social capital from the perspective of Fukuyama's negative approach in Iran, Management and Development Process,24(75),5-24.
Najafi, M (2021). Identology: around the theory of national identity and its reflection in culture, history and politics. Isfahan: Arma. [In Persian]
Riahi Nouri,A& Salami,A (2020). From Fukumaya's theory of the end of history to Baudrillard's emergence, Journal of Foreign Policy,34(1),127-140.
Sadr al-Din al-Shirazi, M. (2002). Description of Zad al-Musafr, Qom: Bostan Kitab. [In Persian]
Sajjadi, J. (2000). Mulla Sadra's dictionary of philosophical terms. Tehran: Ministry of Culture and Islamic Guidance. [In Persian]
Schultz,  D & Schultz,S. (2020).Theories of Personality. Tehran:virayesh. [In Persian]
Soroush, J. (2015). The role of practical reason in human perfection.hekmateislami, 2(1), 65-86.
Tabatabaei, M. (1972). Al-Mizan fi Tafsir al-Qur'an, Beirut:Dar al-Aalami.
نظریه و عمل در تربیت معلمان
دوره 10، ویژه نامه
مرداد 1403
صفحه 165-175

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار